AYŞEGÜL KAHVECİOĞLU Ankara – Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)Deprem Dairesi Başkanı Murat Nurlu, 1999 yılında 845 kişinin hayatını kaybettiği Düzce Depremi’nin 22. yılında, Türkiye’nin “deprem” yol haritasını anlattı. AFAD’ın Avrupa’nın en büyük ikinci deprem gözlem şebekesine sahip olduğuna işaret eden Nurlu, 1111 Deprem Gözlem İstasyonu ile Türkiye’deki deprem aktivitesini 7/24 izlediklerini söyledi. Geçen sene Türkiye’de 33 bin 821 deprem saptandığını aktaran Nurlu, “Bu yıl deprem aktivesi geçen seneye göre biraz daha az; bugün itibarıyla 21 bin. Tahmin ediyorum 2021 yılını 24 binlere yakın bir rakamla kapatacağız” dedi.
Trenler yavaşlatılacak
Güncel teknoloji ürünleriyle yeni projeler yaparak, toplumun tüm kesimlerine ulaşmak istediklerini söyleyen Nurlu, yeni projelere ilişkin şunları kaydetti:
“Hızlı trenlerimize yönelik deprem erken uyarı sistemi kurguluyoruz. Bir deprem sırasında hızlı treni durduramazsınız; durdurduğunuz takdirde takla atar. Yapacağınız iş, deprem olduktan sonra uzaktaki hızlı treni yavaşlatmak olmalıdır. Devlet Demiryolları ile birlikte Yozgat-Sivas hattında ilk pilot çalışmamızı yapıyoruz. Bir diğer önemli çalışma, deprem anında doğalgaz dağıtım şebesine yönelik erken uyarı sistemi ile doğalgazın kesilmesi. Bunun pilot çalışmasını da Bursagaz ile yapıyoruz. Kocaeli’nde başlattığımız ‘Akıllı Kentler’ projemizde de köprüleri, viyadükleri izliyoruz; deprem bilgilendirme çalışmaları yürütüyoruz. Önümüzdeki yıl buradan elde ettiğimiz tüm kazanımları Marmara Bölgesi’ndeki 11 ilde uygulamaya koyacağız.”
13 bina izleniyor
Marmara Bölgesi’nde 250 deprem gözlem istasyonu ile yer sarsıntılarını izlediklerini kaydeden Nurlu, Marmara Denizi’nde depreme neden olacak fay için Adalar’ın 300 metre altına kurulan sismometrelerle detaylı incelemeler yaptıklarını bildirdi. Yeni başlatılan “Deprem Yapı Sağlığı İzleme ve Çözümleme” projesine ilişkin de bilgi veren Nurlu, şunları söyledi:
“Bu uygulama şu anda dünyada köprülerde, barajlarda, yüksek katlı binalarda, sanayi ve enerji tesislerinde uygulanmaya başlanmış durumda. Kullanılan yazılımlarla bunların sarsıntılar karşısındaki yapısal davranışları gerçek zamanlı olarak takip ediliyor. Bizde de bu uygulama yeni ruhsat alacak 35 kat ve üzerindeki binalar için geçerli olacak. 105 metre üstündeki binalarda bunu uygulayabileceğiz. Bu tip binalar ağırlıklı olarak İstanbul, Ankara ve İzmir’de var. Şu anda 13 binayı izliyoruz. Önümüzdeki süreçte tüm kritik tesislerimizde bu sistem kurulmuş olacak.”
Altın ve döviz deposu
AFAD’ın, İstanbul’da 7 ve üzeri büyüklükteki olası bir depremde tarihi eserlerin nasıl korunacağı ile ilgili önemli bir çalışma başlattığına da işaret eden Nurlu, Ayasofya, Topkapı, Sultanahmet Cami gibi eserlerin, Yapı Sağlığı İzleme Projesi kapsamında anlık olarak takip edildiğini söyledi.
Nurlu, Kapalıçarşı ile ilgili başlatılan yeni projeye ilişkin de bilgi verirken, “11 kapılı tarihi çarşıyı günde yaklaşık 100-150 bin kişi ziyaret ediyor. Bir deprem anında kim hangi kapıdan nasıl çıkacak; kim nereye yönelecek, nasıl hareket edecek? Bütün bunları çalışıyoruz. Kapalıçarşı’nın içinde muazzam bir altın ve döviz deposu var. Depremlerde yağmacılık her zaman önemli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Dolayısıyla o deponun bir deprem anında korunması gerekiyor. Bunu sağlamak için çalışma yapıyoruz. Önümüzdeki seni proje bitecek” ifadelerini kullandı.
‘30 ila 50 bin insanı kaybedeceğiz’
Olası bir İstanbul depremine karşı kamu binalarının hazır hale gelmeye başladığını söyleyen Murat Nurlu, yaşam alanları için ise uyarıda bulundu. Nurlu, “Türkiye’de bir yapı stoğu gerçeği var. Burada kentsel dönüşüm öne çıkıyor. Biz bu kentsel dönüşümü başarmalıyız.
Vatandaş da artık bunun bilincine varmak zorunda; bu eski yapılardan kurtulmalıyız. Çünkü şimdiden tedbir almazsak depremde zararı hepimiz göreceğiz. Deprem senaryoları kapsamında yapılan tahminlemelere göre İstanbul’da bugün 7.5 büyüklüğünde bir deprem yaşanması halinde 30-50 bin insanımızı kaybedeceğiz; yaklaşık 30 bin bina hasar görecek. Bunun önüne geçmeliyiz” dedi.
